آئين نامه اجرائي قانون خدمت وظيفه عمومي

آيين نامه اجرايي ماده 12 قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 16/7/1365

ماده1- كارگران و مستخدمين وزارتخانه ها، موسسات و شركتهاي دولتي و نهادهاي قانوني و سازمانهاي وابسته به دولت ، ملي و مصادره شده و تحت پوشش و موسسات دولتي كه شمول قانون بر آنها مستلزم ذكر نامه است و شهرداريها، چنانچه ظرف60 روز از تاريخ پايان خدمت وظيفه به محل كار خود مراجعه نمايند، كار فرما يا سازمان مربوط مكلف است آنان را به كار اوليه خود بگمارد.
ماده2- در صورتي كه در بخش خصوصي بازگشت به كار كارگر پس از انجام خدمت وظيفه عمومي در قرارداد استخدامي شرط شده باشد و كارگر ظرف مدت مقرر در ماده 1 به كارگاه مراجعه نمايد كارفرما مكلف است وي را به كار اوليه خود بگمارد.
تبصره- در مواردي كه كارگر به كار اوليه گمارده شود نبايد مزد و مزاياي وي از آنچه كه قبل از اعزام به خدمت وظيفه عمومي دريافت مي نموده كمتر باشد.
ماده3- چنانچه اشتغال مجدد كارگران و مستخدمين مشمول اين آيين نامه در شغل اوليه يا مشاغل مشابه آن امكان پذير نباشد و ذينفع نيز از قبول شغل ديگر امتناع نمايد با آنان بر حسب مورد ضمن رعايت ماده 2 اين آيين نامه طبق مقررات مورد عمل سازمان مربوط يا قانون كار رفتار خواهد شد .
ماده4 - در صورتي كه مستخدم يا كارگر به علت بيماري يا پيشامدهاي غيره مترقبه نتواند در مدت مقرر در اين آيين نامه به موسسه يا محل كار سابق خود مراجعه نمايد ،مكلف است پس از رفع مانع بلافاصله خود را به واحد مربوط معرفي و مدارك لازم را ارائه نمايد كه در اين صورت طبق مقررات مورد عمل سازمان يا قانون كار با وي رفتار خواهد شد .
ماده5 - كارگران مشمول اين آيين نامه در صورتي كه براي اشتغال به كار سابق خود به آموزش حرفه اي نياز داشته باشند كارفرما از طريق وزارت كار و امور اجتماعي، امكانات آموزش مرد لزوم را فراهم مي نمايد.
ماده6- كارفرمايان مكلفند در صورتي كه مزايايي از قبيل اضافه دستمزد ،تهيه مسكن براي كارگران كارگاه خود برقرار كرده باشند مزاياي مذبور را براي كارگران مشمول اين آيين نامه نيز از تاريخ اعاده به كار تامين نمايند.
ماده7- در صورتي كه كارگران مشمول قانون كار، پس از پايان خدمت وظيفه عمومي با رعايت مفاد اين آيين نامه كار خود را به جهاتي از قبيل تعطيل كارگاه از دست بدهند، مراكز كاريابي وزارت كار و امور اجتماعي نسبت به معرفي اين قبيل كارگران براي آموزش يا اشتغال به كار، در شرايط مساوي حق تقدم قائل خواهندشد.

قانون چگونگي پرداخت حقوق پرسنل وظيفه نيروهاي مسلح مصوب 7/5/1375

ماده واحده- از تاريخ 1/4/1375 حقوق پرسنل وظيفه براساس درصدهاي زير بر مبناي حداقل حقوق پرسنل كادر نيروهاي مسلح ، موضوع بند "" الف "" ماده 1 قانون حقوق و مزاياي مستمر ، پس انداز ثابت ، حق بيمه و بيمه درماني مشمولين قانون ارتش جمهوري اسلامي ايران - مصوب 1368 - و بند "" الف "" ماده 144 قانون مقررات استخدامي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي - مصوب 1370 - و اصلاحات بعدي محاسبه و پرداخت مي شود :
رديف درجه درصد حقوقي
1 سرباز يا ناوي 35%
2 سرباز دوم يا ناوي دوم 40%
3 سرباز يكم يا ناوي يكم 45%
4 سرجوخه، رزم يار و سرناوي 50%
5 گروهبان سوم، رزم آور سوم و مهناوي سوم 60%
6 گروهان دوم، رزم آور دوم و مهناوي دوم 70%
7 گروهبان يكم، رزم آور يكم و مهناوي يكم 80%
8 رزم دار دوم 90%
9 استور يكم، رزدار يكمي و ناو استوار يكم 100%
10 ستوان سوم يا ناوبان سوم 120%
11 ستوان دوم يا ناوان دوم 140‌%
12 ستوان يكم يا ناوبان يكم 160%
13 ستوان يكم پزشك يا ناوبان يكم پزشك 180%
تبصره1- حقوق پرسنل وظيفه در دوران آموش قبل از دريافت درجه يا سر دوشي بر اساس درصدهاي حقوقي زير-برمبناي حداقل حقوق پرسنل نيروهاي مسلح موضوع اين قانون- محاسبه و پرداخت مي شود:
الف- پرسنل وظيفه رديفه هاي (1) الي(7) 20%
ب- پرسنل وظيفه رديف هاي (8) الي(10) 30%
ج- پرسنل وظيفه رديف (11) 40%
د- پرسنل وظيفه رديف هاي (12) و (13) 50%
تبصره2- نيروهاي مسلح و ازمان هاي وابسته به نيروهاي مسلح كه پرنل وظيفه در اختيار دارند مكلفند، با توجه به اعتبارات مصوب، امكانات زيست، پوشاك و خوراك مناسب، در محل خدمت و همچنين وسيله اياب و ذهاب يا هزينه آن (درهنگام اعزام پرسنل وظيفه به مرخصي استحقاقي) براي آنان فراهم كنند.
آيين نامه اجرايي اين تبصره توسط وزرات دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح تهيه و پس تاييد ستادكل نيروهاي مسلح به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.
تبصره3- هرگونه تغييرو اصلاح درصدهاي حقوقي موضوع اين قانون بنا به پيشنهاد وزرات دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و تصويب هيات وزيران صورت مي گيرد.
تبصره4- از زمان تصويب اين قانون، ماده (21) قانون حقوق و مزاياي مستمر، پس انداز ثابت، حق بيمه و بيمه درماني مشمولين قانون ارتش جمهوري اسلامي ايران- مصوب 1368- و تبصره(3) آن و ماده (148) قانون مقررات استخدامي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي- مصوب 1370- وتبصره(3) آن لغو مي شود.
قانون فوق مشتمل برماده واحده و چهار تبصره درجلسه علني روز يكشنبه مخورج هفتم مراد ماه يكهزارو سيصد هفتادوپنج مجلس شوراي اسلامي تويب و در تاريخ 8/5/1375 به تاييد شوراي نگهبان رسيده است

آئين نامه اجرائي بخش معافيت تحصيلي قانون خدمت وظيفه عمومي1 مصوب 9/5/1364

مبحث اول: دانش آموزان

ماده1- دانش آموزان دانشسراها و دانش آموزان چهارساله آخر دوره متوسطه و هنرجويان هنرستان‌ها و آموزشگاه‌هاي فني و حرفه‌اي به كساني اطلاق مي‌شود كه طبق برنامه وزارت آموزش و پرورش به طور روزانه يا شبانه به تحصيل اشتغال داشته و ارزش تحصيلي آنان به تأييد وزارت آموزش و پرورش ديپلم كامل متوسطه يا معادل آن شناخته شود.2
ماده2- اشخاص مذكور در ماده 1 اين آئين نامه كه به سن مشموليت (ورود به 19 سالگي) رسيده به تحصيل اشتغال داشته باشند مي‌توانند تا پايان دوره تحصيلي كه حداكثر تا سن 24 سال تمام خواهد بود از معافيت تحصيل استفاده نمايند.
ماده3- تقاضاي معافيت تحصيلي دانش آموزان و هنرجويان و دانش آموزان دانشسراها كه در مؤسسات آموزشي تابع وزارت آموزش و پرورش به تحصيل اشتغال دارند از طريق ادارت و نواحي و مناطق ان وزارتخانه به عمل آمده و معافيت تحصيلي به وسيله سازمان‌هاي وظيفه عمومي مستقر در محل سازمان‌هاي آموزشي مذكور صادر مي‌گردد.
ماده4- ادارات و نواحي و مناطق آموزش و پرورش موظفند به محض اينكه دانش آموزش به سن مشموليت رسيد به طور انفرادي براي او از سازمان وظيفه عمومي مستقر در محل تقاضاي معافيت تحصيلي آنان را صادر و به مرجع متقاضي ارسال و حوزه وظيفه محل تولد مشمول را در جريان امر قرار دهند.
معافيت تحصيلي صادره در سال‌هاي بعد بدون نياز به اعلام با سازمان‌هاي وظيفه عمومي توسط ادارات و نواحي مناطق آموزش و پرورش كنترل و تمديد خواهد شد.
تبصره- محصليني كه ضمن تحصيل در دوره راهنمائي به سن مشموليت برسند حق استفاده از معافيت تحصيلي را ندارند به استثناي دانش آموزان دوره راهنمائي و همچنين آن عده از دانش آموزان دوره راهنمائي كه عقب افتادگي ناشي از حضور در جبهه داشته يا خواهند داشت كه در اين صورت براي جبران عقب افتادگي مذكور معادل سال‌هاي حضور در جبهه با تشخيص معاونت امور جنگ وزارت آموزش و پرورش به سقف سن تحصيلي آنها افزوده مي‌شود و پس از ورود به دبيرستان در مورد آنان برابر ماده 4 و با رعايت ماده 2 اين آئين نامه اقدام و مدت اضافي از هر سال نيز يك سال محاسبه خواهد شد.1
ماده5- ادارات و مناطق و نواحي آموزش و پرورش موظفند به محض فراغت از تحصيل يا ترك تحصيل دانش آموزان مراتب را ضمن اعاده كارت معافيت تحصيلي به سازمان وظيفه عمومي صادر كننده آن اعلام دارند تا معافيت تحصيلي لغو و به وضع مشموليت آنان رسيدگي شود.
تبصره عدم حضور غير موجه دانش آموزان بيش از 3 ماه متوالي در مؤسسه آموزشي يا اخراج از آن از نظر مشموليت ترك تحصيل تلقي خواهد شد.

مبحث دوم: دانشجويان

ماده6- دانشجو به كسي اطلاق مي‌گردد كه طبق برنامه و مقررات وزارت فرهنگ و آموزش عالي در يكي از دانشگاه‌ها يا مؤسسات آموزش عالي داخل يا خارج كشور كه مورد تأييد وزارتخانه ذيربط و شرط ورود به آنها داشتن حداقل ديپلم كامل متوسطه يا معادل آن باشد به تحصيل اشتغال ورزدو
ماده7- فارغ‌التحصيلان ديپلمه مشمول هر سال مي‌توانند در همان سال در مسابقات ورودي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي داخل كشور شركت نمايند.
ماده8- مشمولان غائب حق شركت در مسابقات ورودي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي يا مؤسسات آموزشي وابسته به وزارت آموزش و پرورش را ندارند.
ماده9- مشمولاني كه طبق مقررات آئين نامه در مسابقات ورودي دانشگاه‌ها شركت مي‌نمايند در صورت اعلام اداره وظيفه عمومي مانند ساير مشمولين در موعد مقرر به خدمت دوره ضرورت اعزام گرديده و در صورت اعلام قبولي قطعي در هر مرحله‌اي از خدمت باشند ترخيص خواهند شد.
ماده10- مشمولان مذكور در ماده قبل چنانچه در زمان اعلام شده از طرف اداره وظيفه عمومي براي اعزام به خدمت دوره ضرورت حاضر نشوند غائب محسوب و در صورت اعلام قبولي قطعي حق ادامه تحصيل در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي را نخواهند داشت.
ماده11- دانشجوياني كه دانشگاه‌ها و يا مؤسسات آموزشي محل تحصيل آنان منحل و يا رشته تحصيلي آنان حذف شود به شرطي كه مشمول غائب شناخته نشوند حق شركت در مسابقات ورودي ساير دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي را خواهند داشت.
ماده12- مشمولان ديپلمه كه با رعايت مقررات اين آئين نامه در مسابقات ورودي يكي از دانشگاه‌ها يا مؤسسات آموزش عالي و يا مؤسسات آموزشي وابسته به وزارتخانه‌هاي و سازمان‌هاي دولتي در داخل كشور كه اساسنامه و برنامه آنها به تصويب وزارت فرهنگ و آموزش عالي يا وزات آموزش و پرورش رسيده باشد قبول شوند مي‌توانند تا اخذ مدرك تحصيلي دكتري به طور پيوسته ادامه تحصيل داده و از معافيت تحصيلي استفاده نمايند.
ماده13- معافيت تحصيلي دانشجويان مشمول به استناد گواهي اشتغال به تحصيل آنان از طرف مقامات مسئول وسيله حوزه‌هاي وظيفه عمومي و گروهانهاي ژاندارمري مستقر در محل تحصيل آنان صادر و ضمن اعلام مراتب به حوزه وظيفه يا يگان ژاندارمري محل صدور شناسنامه مشمول به دانشگاه يا مؤسسه آموزش عالي متقاضي ارسال مي‌گرد. معافيت صادره ساليانه وسيله مراجع آموزشي مربوطه كنترل و بدون نياز به اعلام به سازمان‌هاي وظيفه عمومي ذيربط تا پايان تحصيل يا ترك تحصيل تمديد خواهد شد.
ماده14 فارغ‌التحصيلان ليسانس و فوق ليسانس و دكتري مشمول داخل كشور چنانچه حداكثر تا 6 ماه پس از فراغت از تحصيل خود را به حوزه‌‌هاي وظيفه عمومي معرفي ننمايند غائب محسوب خواهند شد.
ماده15 فارغ‌التحصيلان ليسانس دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي در مدت مندرج در ماده قبل مي‌توانند در دوره‌هاي تحصيلي بالاتر از ليسانس در داخل كشور به تحصيل ادامه دهند. صدور معافيت تحصيلي آنان منوط به نداشتن غيبت بوده و معافيت صادره تا اخذ درجه دكتري تمديد خواهد شد.
ماده16 تغيير رشته تحصيلي يا انتقال دانشجويان از يك دانشگاه يا مؤسسه آموزش عالي ديگر در صورتي امكان‌پذير است كه براي دانشجو بيش از 4 نيسمال تحصيلي عقب افتادگي ايجاد ننمايد و تغيير رشته نيز مورد تصويب دانشگاه يا مؤسسه آموزش عالي مربوطه بوده و به وسيله وزارت فرهنگ و آموزش عالي تأييد گردد.
ماده17 مشمولان ديپلمه كه در مسابقات اعزام به خارج جهت ادامه تحصيل شركت مي‌نمايند مانند مشمولين هم طبقه خود به خدمت اعزام و پس از اعلام قبولي قطعي ترخيص خواهند شد و چنانچه حداكثر ظرف 6 ماه از تاريخ اعلام قبولي قطعي بدون عذر موجه از كشور خارج نشوند حق ادامه تحصيل نخواهند داشت.
ماده18 دانشجوياني كه در خارج از كشور با استفاده از معافيت تحصيلي به تحصيل اشتغال دارند چنانچه در حين تحصيل به كشور مراجعت نمايند موظفند حداكثر ظرف 6 ماه از كشور خارج شوند در غير اين صورت حق خروج از كشور را نخواهند داشت.
تبصره چنانچه مشمولي به منظور خروج از كشور به مدت بيشتري نياز داشته باشد مدت‌هاي مندرج در دو ماده فوق برحسب پيشنهاد وزارت فرهنگ و آموزش عالي موافقت اداره وظيفه عمومي تا 6 ماه ديگر تمديد خواهد شد.
ماده19 دانش آموزاني كه قبل از رسيدن به سن مشموليت از كشور خارج و در دوره دبيرستان مشغول تحصيل شده باشند در صورتي كه تحصيل آنان واجد شرايط مشمولان مشابه در داخل كشور بوده و مورد تأييد وزارت آموزش و پرورش قرار گيرد مي‌توانند از معافيت تحصيلي استفاده نمايند.
ماده20 به مشمولاني كه به طور غيرمجاز از كشور خارج شده باشند معافيت تحصيلي داده نخواهد شد.
ماده21 مشمولاني كه در خارج از كشور موفق به اخذ ديپلم شده باشند چنانچه در رشته‌هاي مورد تأييد وزارت فرهنگ و آموزش عالي و برابر مقررات و ضوابط آن وزارتخانه مشغول تحصيل شده يا بشوند تا رسيدن به درجه دكتري مي‌توانند از معافيت تحصيلي استفاده نمايند. كنترل وضعيت پيوستگي تحصيلي و ساير شرايط اين قبيل مشمولين به عهده وزارت فرهنگ و آموزش عالي (اداره كل دانشجويان خارج از كشور) خواهد بود.
ماده22 جهت مشمولان موضوع مواد 19 و 21 وسيله وزارتخانه ذيربط از اداره وظيفه عمومي تقاضاي معافيت تحصيلي به عمل آمده و در صورتي كه واجد شرايط باشند كارت معافيت تحصيلي صادر و به وزارتخانه متقاضي ارسال خواهد شد.
ماده23 امتيازات مالي، اجتماعي، رفاهي و غيره كه از طرف دولت، وزارتخانه‌هاي فرهنگ و آموزش عالي، آموزش و پرورش و شوراي مديريت حوزه علميه قم و غيره به دانشجويان و دانش آموزان و طلاب داده مي‌شود شامل مشمولاني كه فاقد معافيت تحصيلي يا معافيت‌هاي قانوني ديگر مي‌باشند نخواهد شد.
ماده24 وزارت فرهنگ و آموزش عالي و وزارت آموزش و پرورش و شوراي مديريت حوزه عليمه قم موقعي مي‌توانند تقاضاي صدور مجوز خروج موقت از كشور براي دانشجويان و دانش آموزان و طلاب نمايند كه براي پيشرفت در امر تحصيلي آنان و كسب معلومات بيشتر مؤثر بوده و ضرورت آن را اعلام نمايند.
ماده25 فرزندان ايرانيان مقيم خارج از كشور و فرزندان مأمورين ثابت دولت جمهوري اسلامي ايران و همچنين كساني كه قانوناً تحت كفالت يا ولايت قانوني آنها هستند تا اخذ ديپلم از مقررات ماده 37 قانون مستثني بوده و استفاده از معافيت تحصيلي براي طي دوره‌هاي عالي با تأييد وزارت فرهنگ و آموزش عالي خواهد بود.
ماده26 دانشجوياني كه با استفاده از معافيت تحصيلي در خارج از كشور مشغول تحصيل هستند چناچه به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي داخل كشور انتقال يابند به شرط اينكه فاصله تحصيلي آنان حداكثر از يك سال تجاوز نكند كارت معافيت تحصيلي براي آنها صادر مي‌شود.
ماده27 دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي در اجراي ماده 34 قانون خدمت وظيفه عمومي مكلفند به محض فراغ از تحصيل يا ترك تحصيل و يا اخراج ضمن ارسال كارت معافيت تحصيلي دانشجويان جهت ابطال مراتب را به سازمان وظيفه عمومي محل استقرار آن دانشكده يا مؤسسه آموزشي اعلام نمايند. دانشجويان موضوع اين ماده نيز مكلفند برابر ماده23 براي رسيدگي به وضع آنان خود را به سازمان وظيفه عمومي محل تولد يا سكونت يا حوزه محل تحصيل معرفي كنند تا در صورتي كه قادر به خدمت باشند به خدمت دوره ضرورت اعزام شوند.

مبحث سوم- طلاب علوم ديني

ماده28 مشمولان غير ديپلمه كه قبل از رسيدن به سن مشموليت در حوزه‌هاي علميه به تحصيل اشتغال داشته‌اند مي توانند حداكثر تا سن 24 سالگي تمام دوره مقدمات را طي نموده و از معافيت تحصيلي استفاده نمايند.
ماده29 مشمولاني كه داراي ديپلم متوسطه و فاقد غيبت باشند در صورتي كه در يكي از حوزه‌هاي علميه پذيرفته شوند از معافيت تحصيلي استفاده خواهند نمود به شرطي كه تا سن 24 سالگي دوره مقدمات را طي نمايند.
ماده30 طلاب ديپلمه و طلابي كه بدون داشتن ديپلم دوره مقدمات را گذرانيده‌اند حداكثر بايد ظرف مدت 9 سال دوره سطح را طي نمايند.
ماده31 طلابي كه پس طي دوره سطح 6 سال تمام دوره خارج را گذرانده باشند در صورتي كه داري ديپلم متوسطه باشند همطراز دانشجويان فارغ‌التحصيل دوره دكتري در غير اين صورت مانند مشمولان فوق ليسانس با آنها رفتار خواهد شد.
تبصره طلاب ديپلمه و يا غير ديپلمه كه دروه مقدمات و سطح را گذرانده باشند به ترتيب همانند مشمولان ليسانس و فوق ديپلم خواهند بود.
ماده32 طلاب علوم ديني حوزه علميه كه به درجه اجتهاد نائل گردند اعم از اينكه داراي ديپلم متوسطه باشند يا نباشند همطراز فارغ‌التحصيلان دوره دكتري خواهند بود و در عين حال مي‌توانند به تشخيص شوراي مديريت به تحصيل خود ادامه دهند.
ماده33 به طلاب علوم ديني مانند دانش آموزان چهارساله آخر دبيرستان‌ها و دانشجويان دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي براي هر مقطع تحصيلي يك بار معافيت تحصيلي داده خواهد شد.
ماده34 حوزه‌هاي علميه و مدارس علوم ديني پس از درخواست صدور كارت معافيت تحصيلي و وصول آن از حوزه‌هاي وظيفه عمومي براي طلاب جمعي كارت تحصيلي صادر خواهند نمود.
ماده35 تقاضاي معافيت تحصيلي جهت طلاب علوم ديني از طريق شوراي مديريت حوزه علميه قم و يا نماينده آن شورا در هر شهرستان به طور انفرادي از سازمان وظيفه عمومي محل تحصيل به عمل خواهد آمد.
ماده36 سازمان وظيفه عمومي محل مكلف است در صورتي كه طلاب واجد شرايط معافيت تحصيلي باشد كارت معافيت تحصيلي صادر و مراتب را به شوراي مديريت حوزه علميه قم و يا نماينده آن شورا اعلام و سازمان وظيفه عمومي محل تولد طلبه را در جريان امر قرار دهد.
ماده37 تقاضاي معافيت تحصيلي بايستي برابر فرمي كه وسيله اداره وظيفه عمومي تهيه و در اختيار حوزه‌هاي علميه و مدارس علوم ديني قرار خواهد گرفت به عمل آيد.
ماده38 طلاب علوم ديني كه در سن مشموليت مشغول تحصيل بوده و فاقد معافيت تحصيلي باشند از نظر اداره وظيفه عمومي طلبه محسوب نخواهند شد.
ماده39 طلاب علئم ديني كه در خارج از كشور مشغول تحصيل مي‌باشند بايد مدارك لازم دال بر اشتغال به تحصيل خود را شوراي مديريت حوزه علميه قم ارسال و از طريق شوراي مذكور جهت آنان از اداره وظيفه عمومي تقاضاي معافيت تحصيلي گردد.
ماده40 كارت معافيت تحصيلي به طلاب داده نخواهد شد و مي‌بايستي در محل تحصيل نگهداري و به استناد آن جهت طلاب در هر سال كارت تحصيلي صادر شود.
ماده41 در صورتي كه طلاب بيش از 6 ماه متوالي در يك سال تحصيلي به طور غير موجه به تشخيص حوزه علميه مربوطه در محل تحصيل خود حاضر نشوند و يا ترك تحصيل نمايند و يا اخراج شوند معافيت تحصيلي آنان بايستي جهت ابطال به سازمان وظيفه عمومي صادر كننده اعاده و مشمول نيز قبل از روشن نمودن وضع مشموليت خود حق ادامه تحصيل را نخواهد داشت.
ماده42 در صورتي كه مدت عدم حضور طلاب درمؤسسه آموزشي بيش از 6 ماه حداكثر تا يك سال باشد و شوراي مديريت حوزه علميه قم عدم حضور و يا غيبت آنان را به علت قبول مأموريت از جانب حوزه علميه بوده باشد موجه تشخيص دهد اجازه ادامه تحصيل داده خواهد شد.
ماده43 چنانچه طلاب علوم ديني به طور موقت قصد مسافرت به خارج از كشور را داشته باشند بايستي از طريق شوراي مديريت حوزه علميه قم يا نماينده آن شورا ضرورت مسافرت طلبه به خارج تأييد و از طريق اداره وظيفه عمومي تقاضاي خروج از كشور گردد كه چنانچه مانع ديگري نباشد با اخذ تضمين اجازه خروج براي مدتي كه بيش از شش ماه نخواهد بود صادر خواهد شد.
ماده44 شوراي مديريت حوزه علميه قم بايد مشخصات كامل نماينده خود و حوزه مأموريت وي را در شهرستان‌ها تعيين و به اطلاع اداره وظيفه عمومي برساند تا سازمان‌هاي وظيفه محل امور مربوطه را با هماهنگي وي انجام دهند.
ماده45 دانشجويان مؤسسات آموزشي اديان رسمي كشور در صورتي كه مورد تأييد حوزه علميه قم باشند و برابر ضوابط تعيين شده ادامه تحصيل دهند مي‌توانند از مزاياي معافيت تحصيلي طلاب استفاده نمايند.
ماده46 ارزشيابي ميزان تحصيل طلاب علوم ديني جهت اعزام به خدمت دوره ضرورت وسيله شوراي مديريت حوزه علميه قم يا نماينده آن شورا در شهرستان‌ها خواهد بود و مدارك تحصيلي آنان گواهي صادره از مراجع مذكور مي‌باشد.
ماده47 اين آئين نامه در اجراي ماده 38 قانون خدمت وظيفه عمومي در (47) ماده در تاريخ 9/5/64 به تصويب وزيران كشور، دفاع، سپاه، آموزش و پرورش و فرهنگ و آموزش عالي، با كسب نظر شوراي مديريت حوزه علميه قم رسيده است

قانون معافيت يك نفر از فرزندان خانواده‌هاي شهدا، معلولين، اسرا، مفقود‌الاثرها خدمت وظيفه عمومي مصوب 24/9/1366

ماده واحده مشمولاني كه پدر يا مادر يا فرزند يا برادر يا خواهر آنان در راه به ثمر رسيدن انقلاب اسلامي و استمرار آن شهيد يا جانباز (جانبازي كه طبق نظر شوراي پزشكي بنياد جانبازان به تنهايي قادر به اداره امور شخصي خود نباشد) يا اسير يا مفقود‌الاثر شده يا بشوند و مراتب مورد تأييد نهادهاي ذيربط باشد، با رعايت تبصره‌هاي ذيل از انجام خدمت نظام وظيفه عمومي معاف دايم خواهند بود.
تبصره1 در صورتي كه مدت اسارت مفقود‌الاثرها بودن پدر يا مادر يا فرزند يا برادر يا خواهر مشمولان از سه سال تجاوز كرده باشد اين قبيل مشمولين از معافيت دائم استفاده خواهند نمود و در غير اين صورت تا رسيدن به حد نصاب سه ساله، از معافيت موقت يك ساله استفاده خواهند كرد و در هر صورت به ازاء هر سال اسارت منسوبين مشمول مذكور شش ماه از خدمت دوره ضرورت وي كسر مي‌گردد.
تبصره2 به ازاء هر شيهد يا اسير يا معلول يا مفقود‌الاثر، يك نفر از فرزندان يا برادران آنان حسب مورد از معافيت مذكور استفاده مي‌نمايد.
تبصره3 حق اولويت در استفاده از معافيت با فرزند شهيد يا معلول يا اسير يا مفقو‌الاثر مي‌باشد و در صورت عدم بلوغ فرزند با رضايت مادر يا ولي قهري مي‌تواند برادر شهيد يا اسير يا مفقود‌الاثر يا معلول از معافيت اين قانون استفاده نمايد.
تبصره4 از تاريخ تصويب اين قانون كليه قوانين مغاير با آن ملغي است.
قانون مشتمل بر ماده واحده و چهار تبصره در جلسه علني روز سه‌شنبه بيست و چهارم آذرماه يك هزار و سيصد و شصت و شش مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 2/10/1366 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است

قانون سرباز قهرمان1 مصوب 13/12/1376

ماده واحده به موجب اين قانون در زمان صلح كليه ورزشكاراني كه از طرف فدراسيون‌هاي ورزشي به عضويت تيم‌هاي ملي برگزيده مي‌شوند با درخواست سازمان تربيت بدني و هماهنگي ستاد كل نيروهاي مسلح مي‌توانند خدمت مقدس سربازي خود را پس از طي دوره آموزش نظامي در نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي زير نظر سازمان تربيت بدني در تيم‌هاي ملي سپري نمايند.
تبصره 1 مشمولان اين قانون در صورت اخراج يا حذف از تيم‌هاي ملي، بقيه خدمت دوره ضرورت خود را بايد در نيروهاي مسلح سپري نمايند.
تبصره2 مشمولان اين قانون شمول بند (2) ماده (18) قانون گذرنامه- مصوب10/12/1351- و بند (ه) ماده (14) و بند (ط) ماده 16 قانون ارتش جمهوري اسلامي ايران - مصوب 7/7/1366- مستثني هستند.
تبصره 3 در صورت نياز نيروهاي مسلح به سربازان فوق الذكر جهت شركت در مسابقات آسيائي يا جهاني مربوط به نيروهاي مسلح، نامبردگان در اختيار ستاد كل نيروهاي مسلح قرار ميگيرند.
تبصره 4 آئين نامه اجرايي اين قانون حداكثر ظرف دو ماه از تاريخ تصويب مستركا توسط وزارتخانه‌هاي كشور و دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و سازمان تربيت بدني با تاييد ستاد كل نيروهاي مسلح تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و چهار تبصره در جلسه علني روز چهارشنبه مورخ سيزدهم اسفندماه يكهزاروسيصدو هفتاد و شش مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 24/12/1376 به تاييد شوراي نگهبان رسيده است.

آئين نامه اجرايي قانون سرباز قهرمان مصوب 11/10/1379

ماده1 دراين آئين نامه عبارتهاي زير در معاني مشروح مربوط به كار ميروند:
الف- سازمان: سازمان تربيت بدني.
ب- ستاد كل: ستاد كل نيروهاي مسلح.
پ- قانون: قانون سرباز قهرمان- مصوب 1376.
ماده2 كليه كساني كه در زمان صلح از طرف فدراسيونهاي ورزشي به عضويت تيمهاي ملي پذيرفته ميشوند و خدمت دوره ضرورت را انجام نداده‌اند مشمول مفاد اين آيين نامه ميباشند.
ماده3 سازمان صورت اسامي مشمولان قانون را به همراه تصاوير دفترچه‌هاي آماده به خدمت آنان به منظور هماهنگي لازم به ستاد كل ارسال مينمايد.
ماده4 ستاد كل حداكثر ظرف يك ماه نسبت به درخواست سازمان بررسي و ضمن تعيين مركز آموزش، صورت اسامي مشمولان را براي اعزام به معاونت وظيفه عمومي ناجا ارسال مي‌نمايد.
تبصره كليه مشمولان موضوع اين آيين نامه از طريق معاونت وظيفه عمومي ناجا و با استفاده از اختيارات ماده (27)
آيين نامه اجرايي قانون خدمت وظيفه عمومي، موضوع تصويب نامه شماره 31940 مورخ 15/5/1364 به مركز آموزش مشخص كه توسط ستاد كل تعيين شده است اعزام مي‌شوند.
ماده5 چنانچه مشمولان موضوع اين آيين نامه‌ در حين دوره آموزش نظامي و يا بعد از آن جهت سير مراحل انتخاب براي تيم ملي به اردوي آمادگي تيم ملي و يا به طور مستقيم به تيم ملي دعوت شوند، با درخواست سازمان و هماهنگي
ستاد كل، در اختيار سازمان قرار خواهند گرفت.
ماده6 سازمان موظف است قبل از اعزام مشمولان قانون به مراكز آموزشي، با ستاد نيروي آموزش دهنده هماهنگي و طبق توافق هزينه‌هاي مربوط را پرداخت نمايد.
تبصره هزينه‌هاي مذكور در اين ماده به ازاي هر نفر در طول دوره آموزش نظامي برابر ضوابط ساير موارد مشابه، توسط وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح تعيين و اعلام مي‌شود.
ماده7 مشمولان اين آيين نامه از كليه حقوق و مزاياي قانوني كه براي پرسنل وظيفه در نظر گرفته شده يا از اين پس در نظر گرفته شود بهره‌مند مي‌شوند.
ماده8 مشمولان اين آيين نامه از نظر بيمه عمر و حوادث و خدمات مشمول قوانين و مقررات مربوط به نيروهاي مسلح مي‌باشند.
ماده9 مدت آموزش نظامي مقدماتي مشمولان قانون توسط نيروي آموزش دهنده برابر ضوابط مربوط تعيين مي‌شود.
تبصره1 مشمولاني كه قبل از شروع خدمت، آموزش نظامي مقدماتي را در نيروهاي مسلح گذرانده باشند با ارايه گواهي به مركز آموزش، از آموزش نظامي معاف خواهند شد.
تبصره2 نيروي آموزش دهنده مكلف است پس از پايان آموزش نظامي مقدماتي بلافاصله مشمولان اين آيين نامه را به منظور ادامه خدمت دوره ضرورت به سازمان معرفي و سازمان نيز موظف است تاريخ شروع به خدمت آنان را به مركز آموزش دهنده اعلام نمايد.
ماده10 مشمولان اين آيين نامه در دوران خدمت در تيم ملي به عنوان مأمور به خدمت در فدراسيون‌هاي ورزشي انجام وظيفه خواهند نمود و در مدت مأموريت حق فعاليت در هيچ باشگاه يا تيم ورزشي غيرنظامي، مگر با موافقت ستاد كل را نخواهند داشت.
ماده11 سازمان موظف است تخلف مشمولان اين آيين نامه‌ را براساس آيين نامه انضباطي نيروهاي مسلح به نيروهاي مربوط اعلام نمايد. نيروي مربوط حداكثر ظرف (2) ماه نتيجه رسيدگي و اقدام لازم را به سازمان اعلام مي‌نمايد.
تبصره1 مشمولان موضوع اين آيين نامه از لحاظ انجام وظيفه مشخص در سازمان، تابع قوانين و مقررات سازمان خواهند بود.
تبصره2 در صورتي كه سازمان نتواند از افراد مشمول اين آيين‌نامه در تيم‌هاي ملي استفاده نمايد، موظف است با هماهنگي ستاد كل در خصوص بازگرداندن افراد ياد شده به سازمان مربوط اقدام كند.
ماده12 سازمان مكلف است در صورت نياز تيم‌هاي ورزشي نيروهاي مسلح به مشمولان اين آيين‌نامه جهت شركت در مسابقات آسيايي يا جهاني مربوط به نيروهاي مسلح (سيزم)، آنان را براي شركت در مسابقات در اختيار ستاد كل قرار دهد و ستادكل بايد پس از پايان مسابقات آنان را به سازمان اعاده نمايد.
ماده13 مشمولان ماده (6) اين آيين نامه يا كساني كه دفترچه آماده به خدمت نگرفته‌اند، از شمول بند (2) ماده (18) قانون گذرنامه - مصوب 1351- مستثنا مي‌باشند و تنها براي شركت در اردوهاي آمادگي و مسابقات ورزشي اعلام شده از سوي سازمان مجاز به خروج از كشور مي‌باشند.
تبصره 1 نمونه اماي مقام مسئول سازمان براي درخواست صدور مجوز خروج از كشور، از طريق معاونت وظيفه عمومي ناجا به صورت كتبي از سازمان اخذ و به اداره كل گذرنامه معرفي مي‌شود.
تبصره 2 اداره كل گذرنامه مكلف است اسامي مشمولان اين ماده را كه در اجراي اين آيين‌نامه از سوي سازمان به منظور خروج از كشور جهت آنان درخواست صدور گذرنامه شده است، به معاونت وظيفه عمومي ناجا تنها جهت اطلاع اعلام نمايد.
ماده14 سازمان موظف است مشمولان اين آيين‌نامه را در جهت پايان دوره خدمت ضرورت براي دريافت كارت پايان خدمت به نيروي آموزش دهنده معرفي نمايد

قانون معافيت بهداشتكاران دهان و دندان و بهداران (تكنيسين‌هاي بهداشت و مبارزه با بيماري‌ها) از انجام خدمت وظيفه عمومي1 مصوب 16/2/1369

ماده واحده به منظور تعميم بهداشت در سطح كشور و ارائه خدمات بهداشتي و درماني اوليه در بخش‌ها و روستاهاي كشور از تاريخ تصويب اين قانون كليه بهداشتكاران دهان و دندان و تكنيسين‌هاي بهداشت و مبارزه با بيماري‌ها پس از گذراندن آموزش نظامي اوليه كه متعهد انجام حداقل 5 سال خدمت در مراكز بهداشتي و درماني بخش‌ها و روستاهاي كشور مي‌گردند، پس از ايفاء تعهد مذكور از انجام خدمت وظيفه عمومي معاف مي‌باشند.
تبصره1 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است چنانچه مشمولان اين قانون از انجام خدمت مورد تعهدامتناع نمايند و يا در طي مدت انجام خدمت مورد تعهد به عللي از خدمت در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بركنار شوند بلافاصله آنها را جهت رسيدگي به وضع مشموليت‌شان به نزديك‌ترين اداره وظيفه عمومي معرفي نمايند.
تبصره2 مشمولين اين قانون كه هم كاكنون در حال گذراندن دوره نظام وظيفه هستند پس از آموزش نظامي اوليه بلافاصله ترخيص و مدت خدمت سربازي در مورد اينگونه افراد و متعهديني كه خدمت نظام وظيفه را به انجام رسانده‌اند جزء تعهد پنج ساله آنان محاسبه و منظور خواهد شد.
تبصره3 اين قانون از تاريخ تصويب لازم‌الاجراست.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و سه تبصره در جلسه علني روز يكشنبه مورخ شانزدهم ارديبهشت ماه يك هزار و سيصد و شصت و نه مجلس شوراي اسلامي و تصويب در تاريخ نوزدهم ارديبهشت ماه به تأييد شوراي نگهبان رسيده است

قانون استخدام روحانيون و طلاب علوم ديني در وزارت آموزش و پرورش با استفاده از معافيت تحصيلي1 مصوب 23/2/1375

ماده واحده وزارت آموزش و پرورش مي‌تواند در صورت نياز، روحانيون و طلاب علوم ديني داوطلب استخدام را كه حداقل مدرك تحصيلي آنان معادل كارشناسي باشد با اخذ تعهد مبني بر انجام پنج سال خدمت در وزارت آموزش و پرورش و رعايت ساير شرايط قانوني به استخدام آزمايشي در آورد.
افراد مذكور در صورت گذراندن دوره آموزش مقدماتي نظامي و انجام خدمت مورد تعهد از خدمت نظام در زمان صلح معاف خواهند بود.
تبصره 1 روحانيون و طلاب علوم ديني كه با وزارت آموزش و پرورش همكاري داشته‌اند در صورتي كه مدرك تحصيلي آنان معادل فوق ديپلم بوده و حداقل پنج سال سابقه تدريس داشته باشند، مي‌توانند با رعايت ساير شرايط قانوني به استخدام درآيند.
تبصره2 وزارت آموزش و پرورش موظف است قبل از استخدام دوره آموزش فشرده‌اي را براي افراد مشمولين اين قانون برگزار نمايد.
تبصره3 آئين‌نامه اجرائي اين قانون ظرف مدت سه ماه به پيشنهاد وزارت آموزش و پرورش و سازمان امور اداري و استخدامي كشور تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و سه تبصره در جلسه علني روز يكشنبه مورخ بيست و سوم ارديبهشت ماه يك هزار و سيصد و هفتاد و پنج مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 1/3/1375 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است.

آئين نامه اجرايي قانون استخدام روحانيون و طلاب علوم ديني در وزارت آموزش و پرورش با استفاده از معافيت تحصيلي1 مصوب 31/2/1376

ماده1 روحانيون و طلاب علوم ديني موضوع ماده واحده قانون استخدام روحانيون و طلاب علوم ديني در وزارت آموزش و پرورش با استفاده از معافيت تحصيلي - مصوب 1375- كه در اين آيين نامه به اختصار قانون ناميده مي‌شود به افرادي اطلاق مي‌شود كه براساس مصوبات ابلاغ شده توسط سازمان امور اداري و استخدامي كشور ارزش استخدامي مدارك تحصيلي آنان حداقل معادل كارشناسي (ليسانس) از حوزه‌هاي علوم ديني بوده و مطابق ضوابط مورد عمل وزارت آموزش و پرورش توانايي تدريس داشته باشند.
ماده2 استخدام روحانيون و طلاب علوم ديني با رعايت كليه قوانين و مقررات مربوط به ورود به خدمت رسمي
(به استثناي شرط دارا بودن مدرك پايان خدمت يا معافيت از خدمت وظيفه عمومي)، بعد از طي دوره‌هاي آموزشي مربوط قبل از صدور حكم آزمايشي - با رعايت ماده (44) قانون استخدام كشوري - از محل مجوزهاي استخدامي صادره توسط سازمان امور اداري و استخدامي كشور، صورت مي‌گيرد.
ماده3 روحانيون و طلاب علوم ديني كه به موجب اين آيين نامه به استخدام در مي‌آيند، مكلفند قبل از صدور حكم استخدام آزمايشي، مطابق سند محضري كه متن آن توسط وزارت آموزش و پرورش تهيه مي‌شود متعهد شوند به مدت (5 ) سال در هر نقطه‌اي كه وزارت آموزش و پرورش تعيين كند خدمت كنند.
ماده4 روحانيون و طلاب علئم ديني داراي مدرك معادل فوق ديپلم- موضوع تبصره (1) ماده واحده قانون - كه تا تاريخ تصويب اين قانون داراي حداقل (5) سال تحصيلي سابقه خدمت تدريس متوالي و تمام وقت (حداقل 24 ساعت در هفته) در وزارت آموزش و پرورش باشند پس از كسب مجوز از سازمان امور اداري و استخدامي كشور، با رعايت مقررات مربوط و با معافيت از آزمون استخدامي، مي‌توانند در هر نقطه‌اي كه وزارت آموزش و پرورش تعيين كند به استخدام در آيند.
تبصره افراد موضوع اين ماده از شركت در آزمون استخدامي معاف هستند و چنانچه تعداد متقاضيان از تعداد مورد نياز وزارت آموزش و پرورش بيشتر باشد، با رعايت اولويت‌هاي تعيين شده از سوي وزارت ياد شده استخدام مي‌شوند.
ماده5 در استخدام افراد موضوع قانون، قوانين و مقررات مربوط به اولويت استخدام ايثارگران در دستگاه‌هاي دولتي لازم‌الاجراست.
ماده6 گزينش افراد موضوع قانون، براساس قانون گزينش معلمان و كاركنان وزارت آموزش و پرورش صورت مي‌گيرد.
ماده7 وزارت آموزش و پرورش مكلف است فهرست مشخصات استخدام‌شدگان هر سال را حداكثر تا پايان همان سال براي طي دوره آموزش مقدماتي نظامي به طور يك جا به ستادكل نيروهاي مسلح اعلام كند.
تبصره ستاد كل نيروهاي مسلح مكلف است ضمن تعيين يگان آموزش‌دهنده ترتيبي اتخاذ نمايد كه دوره آموزش مقماتي نظامي افراد موضوع اين ماه در تعطيلات تابستاني مدارس برگزار شود.
ماده8 وزارت آموزش و پرورش افرادي را كه تعهد خود را به طور كامل ايفا كنند، به اداره وظيفه عمومي معرفي مي‌كند تا در صورت گذراندن دوره آموزش مقدماتي نظامي، كارت معافيت دايم از خدمت وظيف عمومي در زمان صلح براي آن صادر شود.
ماده9 افراد مشمول اين قانون در صورت عدم تأييد صلاحيت در دوره خدمت آزمايشي يا استنكاف از انجام كامل خدمت مورد تعهد، بايد بلافاصله براي تعيين تكليف وضعيت خدمت وظيفه عمومي به اداره وظيفه عمومي معرفي شوند.
ماده10 به كارگيري افراد مشمول اين قانون در مشاغل اداري، همچنين موافقت با انتقال و مأموريت آنان به خارج از وزارت آموزش و پرورش قبل از ايفاي كامل تعهدات موضوع اين آيين‌نامه ممنوع است